„Czy to prawda, że… nie żyje?” Jak sprawdzić informację o śmierci znanej osoby
Co chwilę po Facebooku krąży wiadomość o nagłej śmierci znanej aktorki, piosenkarza albo sportowca, zwykle ze zdjęciem, czarną wstążką i linkiem do „ostatniego nagrania”. Bardzo często to nieprawda, a link prowadzi do oszustwa.
Sprawdź wiadomość albo post w CZEKER.plWklej treść albo dodaj zrzut ekranu. Sprawdzimy fakty, źródła i ryzyko oszustwa. Za darmo, bez konta.Dlaczego fałszywe informacje o śmierci są tak popularne
Informacja o śmierci znanej osoby wywołuje silne emocje i ciekawość, więc ludzie klikają i udostępniają ją bez sprawdzania. Oszuści wykorzystują to na dwa sposoby: zarabiają na reklamach na stronach z klikalnymi nagłówkami albo, co gorsze, kierują do fałszywej strony, która wyłudza dane logowania do Facebooka, dane karty albo każe pobrać „odtwarzacz” z wirusem.
Jak sprawdzić, czy znana osoba naprawdę nie żyje
- Wpisz imię i nazwisko w wyszukiwarkę i przejdź do zakładki z wiadomościami. Śmierć znanej osoby opisują w ciągu kilku godzin duże redakcje i Polska Agencja Prasowa. Jeśli piszą o niej tylko nieznane strony i posty, prawie na pewno to nieprawda.
- Sprawdź oficjalne profile. Rodzina, agencja, klub albo sama osoba zwykle informują na zweryfikowanych kontach. Świeże posty z ostatnich dni to dobry znak, że plotka jest fałszywa.
- Sprawdź datę. Czasem informacja jest prawdziwa, ale dotyczy kogoś o podobnym nazwisku albo wydarzenia sprzed lat.
- Nie ufaj samej Wikipedii. Każdy może ją edytować, a zmiana daty śmierci bywa jednym z pierwszych elementów plotki. Sprawdź przypisy: czy prowadzą do wiarygodnych redakcji?
- Nie klikaj w link do „nagrania”. Prawdziwe redakcje nie każą logować się do Facebooka ani instalować niczego, żeby obejrzeć materiał.
Jak wygląda typowa pułapka
- Post ze zdjęciem znanej osoby, czarną wstążką i tekstem „Nie żyje. Rodzina potwierdza”.
- Link do strony, która wygląda jak znany portal, ale ma inny adres.
- Prośba o zalogowanie się do Facebooka „żeby zobaczyć film dla dorosłych” albo „żeby potwierdzić wiek”.
- Komentarze pod postem wyłączone albo pełne identycznych wpisów „RIP”.
Sprawdź link, zanim klikniesz
Jeśli nie masz pewności, dokąd prowadzi link z posta, wklej go w sprawdzarce linków CZEKER.pl. Ocenimy, czy adres nie podszywa się pod znany serwis i czy strona nie jest zgłaszana jako oszustwo. Możesz też wkleić treść posta albo zrzut ekranu: sprawdzimy, czy informacja się zgadza.
Co zrobić z fałszywą informacją o śmierci
Nie udostępniaj jej dalej, nawet z pytaniem „czy to prawda?”, bo w ten sposób też zwiększasz zasięg. Zgłoś post jako fałszywą informację albo oszustwo w serwisie, w którym go widzisz. Jeśli link prowadzi do wyłudzenia danych, zgłoś go do CERT Polska na incydent.cert.pl.
Najczęstsze pytania
Jak sprawdzić, czy znana osoba nie żyje?
Wpisz imię i nazwisko w wyszukiwarkę i sprawdź wiadomości dużych redakcji oraz Polskiej Agencji Prasowej. Zajrzyj na oficjalne profile rodziny, agencji albo samej osoby. Jeśli informację podają tylko nieznane strony i posty, prawie na pewno jest fałszywa.
Dlaczego na Facebooku pojawiają się fałszywe informacje o śmierci?
Bo szybko się rozchodzą. Oszuści zarabiają na nich na reklamach albo kierują do fałszywych stron, które wyłudzają dane logowania do Facebooka lub dane karty, zwykle pod pretekstem obejrzenia ostatniego nagrania.
Kliknąłem link do nagrania i podałem hasło. Co teraz?
Od razu zmień hasło do Facebooka i do innych serwisów z tym samym hasłem, włącz weryfikację dwuetapową i sprawdź listę zalogowanych urządzeń. Jeśli podałeś dane karty, zadzwoń do banku i ją zastrzeż.
Czy Wikipedia potwierdza, że ktoś nie żyje?
Nie zawsze. Wikipedię może edytować każdy, a zmiana daty śmierci bywa częścią plotki. Sprawdź, czy przypisy prowadzą do wiarygodnych redakcji.
Tekst
Zrzut ekranu